3- İSLAM MEDENİYETİNDE ÖNE ÇIKAN EĞİTİM KURUMLARI

A ) Cami Ve Mescid: Mekke döneminde İslam'ın ilk eğitim-öğretim yuvası Erkam b. Ebi'I-Erkam isimli sahabenin evi olan Daru'I-Erkam olmuştur. Medine'ye hicretten sonra ise Allah Resulü ilk iş olarak Mescid-i Nebi'yi yaptırmıştır. Sonra mescidin bir bölümünü eğitim öğretim odası olarak ayırmış ve buraya "Suffa" ismini vermiştir. Peygamberimiz Suffa'da gençlere İslam'ı anlatmış, burada yetişen öğrencileri ise çeşitli İslam şehirlerine öğretmen olarak göndermiştir. Suffa İslam Medeniyeti'nin ilk eğitim-öğretim kurumu olarak bilinmektedir. İlerleyen zamanlarda hadis, tefsir, kelam ve fıkıh gibi dini ağırlıklı dersler cami veya mescitlerde öğrenilmeye ve okutulmaya devam etmiştir.

B ) Mektepler: Günümüzdeki ilkokul seviyesini ifade eden eğitim kurumlarıdır. Peygamberimiz döneminde Bedir savaşından sonra bazı müşriklerin on Müslüman çocuğuna okuma-yazma öğretmesi karşılığı serbest bırakılmasının ardından bu tür

kurumlar oluşturulmuştur. Hz. Ömer döneminde mektepler iyice yaygınlaşmış ve Hz. Ömer burada görevlendirilen öğretmenlere beytü'l-maldan (devlet hazinesi) maaş bağlamıştır. Emevi ve Abbasiler döneminde daha da sitemli hale getirilen bu eğitim kurumlarında dini derslerin yanı sıra dil bilgisi, şiir ve matematik gibi genel dersler de verilmiştir.

C ) Medreseler: Yüksek öğretimin yapıldığı eğitim kurumlarıdır. Medrese denilince ilk önce aklımıza 1067 yılında Selçuklular zamanında Bağdat ve Nişabur'da Nizamül Mülk tarafından kurulan Nizamiye Medreseleri akla gelmektedir. Nizamiye Medreseleri geniş bir mimari alana oturmuş olup içerisinde derslik, mescit, yatakhane, yemekhane ve hamam gibi bölümleri vardır. Medresenin giderlerini karşılamak için ise etrafına çarşı yapılmış ve bir vakıf kurularak buradan elde edilen gelirler medreseye harcanmıştır. Anadolu Selçuklukları Döneminde de medreseler devam etmiştir. Erzurum'da Yakutiye Medresesi, Sivas'ta Gök Medrese, Konya'da Karatay Medresesi ve Kırşehir'de Caca Bey Medresesi bunlardan bazılarıdır. Osmanlı Döneminde ilk kurulan medrese ise Orhan Gazi Döneminde Orhaniye Medresesi olmuştur. Fatih Sultan Mehmet zamanında Sahn-ı Seman Medresesi, Kanuni Sultan Süleyman Döneminde ise Süleymaniye Medreseleri kurulmuştur.

D ) Daru'l-Kurra: Kur'an-ı Kerim okumayı öğreten eğitim kurumlarına verilen isimdir. Bu eğitim kurumlarında yüksek derecede Kur'an öğretiminin yanı sıra hafızlık eğitimi de verilmiştir. Kur'an öğretilen mekanlara ilk başlarda "Küttab" ismi verilmiştir. Selçuklularda bu "Daru'I-Huffaz" ismini almış, Osmanlılar da ise Daru'I-Kurra olarak isimlendirilmiştir.

E ) Daru'l-Hadis: Peygamberimizin söylemiş olduğu sözlerin (hadis) öğretildiği yüksek eğitim kurumlarına verilen isimdir. İlk Daru'I-Hadis, Şam'da Nurettin Zengi tarafından kurulmuştur. Ankara'da inşa edilen ilk Daru'I Hadis ise Çankırı Darul Hadis'i olmuştur. Sivasta Gök Medrese Darul Hadisi, Erzurum Ahmediye ve Konya'da ince Minare Daru'I-Hadisi de bunlara birer örnektir.

E ) Beytü'l-Hikme: Abbasi halifeleri Harun Reşid ve Me'mun döneminde Yunanca eserleri Farsça ve Arapça'ya çevirmek üzere kurulan eğitim kurumlarıdır. Zaman içerisinde her türlü dini, sosyal ve fenni ilimlerin okutulduğu bir akademiye dönüşen Beytü'I-Hikme'de rasathane ve kütüphane de bulunmaktaydı. İslam Medeniyetine beş yüz yıl hizmet eden bu önemli kültür merkezi 1258 yılında Moğol Saldırısı esnasında Hülagu tarafından yıkılmıştır.

F ) Rasathane: Gökyüzünde gözlemlenen olaylar (Astronomi) ile ilgili araştırma yapılmasını sağlayan gözlem evlerine denir. İlk rasathane 828 yılında Bağdat'ta kurulan Şemmasiye Rasathanesi'dir. En büyük rasathane ise İlhanlı hükümdarı

Hülagu tarafından yaptırılan Meraga Rasathanesi'dir. Fergani, Battani, Ebu'l Vefa, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Beyrun, ve Maaşallah önemli Müslüman astronomlardandır.

G) Şifahane: Hastanelere verilen genel bir isimdir. Bimaristan, Daru'ş-Şifa, Daru's-Sıhha, Tımarhane ve Daru'I-Afiye olarak da bilinmektedir. İslam’da ilk şifahane Hendek Savaşı esnasında Sa'd bin Muaz ve yaralıların tedavisi için Rüfeyde el-Ensariyye tarafından kurulmuştur. Anadolu Selçukluları zamanında Kayseri'de kurulan Gevher Nesibe Hatun Daru'-ş Şifası en önemli örneklerlerdendir.

Makale Görünüm Sayısı
132696

 

PHP Hits Count





11/04/2020

Yandex.Metrica